Kurallı Cümle Kurma Oyunu
3. Sınıf Türkçe: diğer oyunlar
3. sınıfÜnlü ve Ünsüz Harfler
Harf Dedektifleri
3. sınıfSözlük Sıralaması
Alfabetik Yarış
3. sınıfSözcükleri Hecelerine Ayırma
Hecelerin Doğru Yolu
3. sınıfAnlamlı ve Kurallı Cümle
Cümle Mühendisleri
3. sınıfOlumlu ve Olumsuz Cümleler
Cümle Dedektifleri
3. sınıfSoru Cümlelerini Tanıma
Soru Avcıları
3. sınıfCümlede Anlatım Bozuklukları
Doğru Cümle Avcıları3. sınıfDinleme Amacı Belirleme
Dinle ve Stratejini SeçÖğretmen için: konu özeti, kazanım ve sorular
Kazanım
Konu özeti
Türkçede anlamlı bir cümle oluşturmak için sözcüklerin belirli bir düzen içinde dizilmesi gerekir. Cümlede işi, oluşu veya durumu bildiren sözcüğe 'yüklem' denir. Kurallı cümlelerde yüklem, cümlenin en sonunda yer alır. Yüklemi bulduğunuzda cümlenin temelini atmış olursunuz; diğer sözcükler ise yüklemin çevresinde anlamlı bir şekilde dizilir.
Cümle kurarken öncelikle yüklemi belirlemek işinizi kolaylaştırır. Ardından cümlenin öznesi olan varlığı veya kişiyi başa getirir, yer ve zaman bildiren sözcükleri ise uygun yerlere yerleştirirsiniz. Cümlenin başına büyük harfle başlanacağını ve sonuna uygun noktalama işaretinin (genellikle nokta) konulacağını unutmamak, cümlenin yazım kurallarına uygun olması için kritiktir.
Örnek soru ve çözümü
Soru: okula / erken / bugün / gittim
Çözüm: Önce yüklemi buluruz: 'gittim'. Yüklem sonda olmalıdır. Kalan sözcükleri 'Bugün okula erken gittim.' şeklinde mantıklı bir sıraya dizeriz. Cümlemiz anlamlı ve kurallı olur.
Öğrencilerin sık yaptığı hata
Öğrenciler genellikle yüklemi cümlenin başında veya ortasında kullanma eğilimindedir. Bu durum devrik cümlelere yol açar; oysa kurallı cümlede yüklemin mutlaka sonda olması gerektiğini hatırlatmak bu hatayı giderecektir.
Akıllı tahtada nasıl oynatılır?
- Öğrencilere önce yüklemi buldurun; yüklemi sona koyduklarında cümlenin yarısının tamamlandığını göreceklerdir.
- Oluşturulan cümleyi yüksek sesle okutarak kulağa 'doğru ve akıcı' gelip gelmediğini kontrol etmelerini isteyin.
- Cümlenin ilk sözcüğünün büyük harfle başlaması gerektiğini hatırlatarak, verilen sözcükler arasındaki büyük harfli olanı tespit etmelerini sağlayın.
Oyundaki sıralama görevleri
- "Kedi" ile başlayan kurallı cümleyi kur: içti · Kedi · süt
Cevabı göster
Doğru sıra: Kedi → süt → içti - "Annem" ile başlayan kurallı cümleyi kur: Annem · çorba · pişirdi
Cevabı göster
Doğru sıra: Annem → çorba → pişirdi - "Kuşlar" ile başlayan kurallı cümleyi kur: ağaçta · Kuşlar · ötüyor
Cevabı göster
Doğru sıra: Kuşlar → ağaçta → ötüyor - "Ayşe" ile başlayan kurallı cümleyi kur: Ayşe · kitap · okudu
Cevabı göster
Doğru sıra: Ayşe → kitap → okudu - "Dedem" ile başlayan kurallı cümleyi kur: açtı · Dedem · kapıyı
Cevabı göster
Doğru sıra: Dedem → kapıyı → açtı