Sözcük Anlam Özellikleri Oyunu
4. Sınıf Türkçe: diğer oyunlar
Bilgilendirici ve Hikâye Edici Metinler
Metin DedektifleriMetin İçeriğini Sorgulama
Metin DedektifiGörsel Metin İlişkisi
Görsel DedektifiDijital İletileri Anlama
Dijital Mesaj Dedektifleriİşaret ve Sembol Anlamı
Tabela DedektifiMedya Metinlerini Ayırt Etme
Reklam DedektifiBağlamda Sözcük Anlamı
Kelime Dedektifi: Anlam AvıDeyim ve Atasözü Anlamı
Deyim ve Atasözü AvcısıÖğretmen için: konu özeti, kazanım ve sorular
Kazanım
Konu özeti
Bir sözcüğün akla gelen ilk, temel anlamına "gerçek anlam" denir. Örneğin; "Sıcak çaydan bir yudum aldı." cümlesindeki "sıcak" sözcüğü ısısı yüksek anlamıyla gerçek anlamlıdır. Bir sözcüğün gerçek anlamından tamamen uzaklaşarak kazandığı yeni anlama ise "mecaz anlam" denir. "Bana çok sıcak davrandı." cümlesindeki "sıcak" sözcüğü içten, samimi anlamında kullanıldığı için mecazdır.
Bilim, sanat, spor ya da meslek dalları ile ilgili özel kavramları karşılayan sözcüklere ise "terim anlam" denir. "Üçgenin iç açıları toplamı yüz seksen derecedir." cümlesinde geçen "üçgen", "açı" ve "derece" sözcükleri matematik terimidir. Okuma becerilerini geliştirmek için sözcüğün cümle içindeki bağlamını dikkatle incelemek gerekir.
Örnek soru ve çözümü
Soru: "Yazar, kitabında olayları anlatırken çok keskin bir dil kullanmış." cümlesinde altı çizili sözcük (keskin) hangi anlamdadır?
Çözüm: Keskin sözcüğü bu cümlede "sert, kırıcı" anlamında kullanılmıştır. Sözcüğün temel anlamı "kesici" olduğundan, burada gerçek anlamından uzaklaşarak kullanıldığı için mecaz anlamlıdır.
Öğrencilerin sık yaptığı hata
Öğrenciler genellikle mecaz anlamlı sözcükleri, sözcüğün genel sözlük anlamı ile karıştırıp "gerçek" diye sınıflandırabilirler. Cümlenin tamamını okuyarak sözcüğün o cümlede neyi kastettiğini sorgulamalarını sağlayarak bu yanılgıyı giderebilirsiniz.
Akıllı tahtada nasıl oynatılır?
- Tahtayı üç bölüme ayırın ve her bölüme "Gerçek", "Mecaz", "Terim" yazarak öğrencilerin sözcük kartlarını doğru bölüme yerleştirmelerini isteyin.
- Öğrencilere "Bu sözcük fiziksel olarak dokunulabilir mi?" diye sorarak gerçek anlamı bulmalarına yardımcı olun.
- Gruplar arası yarışma düzenleyerek en çok sözcüğü doğru kutuya eşleştiren gruba "Anlam Dedektifi" rozeti verin.
Oyunda neler ayrılıyor?
1. tur: Anlamlarını Bul
Soğuk su · Ağır çanta · Sert yastık · Soğuk bakışlar · Ağır sözler · Sert uyarı · Açı · Eşkenar
Cevabı göster
Mecaz Anlam: Soğuk bakışlar, Ağır sözler, Sert uyarı
Terim Anlam: Açı, Eşkenar
2. tur: Cümledeki Kullanım
Parlak taş · Derin çukur · Yanan mum · Parlak fikir · Derin acı · Yanan yüzü · Nota · Dize
Cevabı göster
Mecaz Anlam: Parlak fikir, Derin acı, Yanan yüzü
Terim Anlam: Nota, Dize
