Dijital İletileri Anlama Oyunu

Kazanım

Konu özeti

Dijital metinler; e-posta, kısa mesaj veya uygulama bildirimleri gibi hızlı tüketilen içeriklerden oluşur. Bu metinler, genellikle bir isteği yerine getirmek, bilgi vermek veya bir uyarıda bulunmak amacıyla yazılır. Dijital metinleri okurken metnin gönderilme amacını, kime hitap ettiğini ve iletilmek istenen ana fikri doğru belirlemek oldukça önemlidir.

Gelen dijital iletilerde kullanılan emoji veya kısaltmalar, metnin tonunu anlamamıza yardımcı olur. Öğrencilerin bu metinlerdeki eylem çağrısı (örneğin; tıklayınız, cevap veriniz, inceleyiniz) bölümlerine dikkat etmeleri gerekir. Dijital okuryazarlığın temelinde, kısa metinlerin satır aralarını okuyabilmek ve göndericinin bizden ne beklediğini doğru analiz etmek yatar.

Örnek soru ve çözümü

Öğrencilerin sık yaptığı hata

Öğrenciler dijital metinleri okurken göndericinin duygusunu veya mesajdaki acil vurgusunu göz ardı edebilirler. Bu durum yanlış anlaşılmalara yol açar; metinleri analiz ederken 'Bu ileti benden ne yapmamı istiyor?' sorusunu sormaları sağlanmalıdır.

Akıllı tahtada nasıl oynatılır?

• Öğrencilere mesajın göndericisi ve alıcısı kim, diye sorarak metin analizini başlatın.
• Mesajda geçen acil, lütfen, hemen gibi kelimelerin altını çizmelerini veya vurgulamalarını isteyin.
• Gruplara farklı dijital mesaj örnekleri verin ve bu mesajlara nasıl cevap verilmesi gerektiğini tartışmalarını sağlayın.

Oyundaki sorular

1. Zeynep, arkadaşına 'Yarınki sinema planı iptal, haftaya yapalım.' diye yazdı. Bu mesajdan ne anlaşılır?
   • Zeynep sinemaya gitmek istemiyor.
   • Plan ertelendi.
   • Sinema biletleri tükendi.
   • Sinema planı kesinleşti.
   Cevabı göster

   B) Plan ertelendi. — İptal cümlesi ve haftaya önerisi, planın ertelendiğini göstermektedir.
2. Bir e-postada 'Sayın Velimiz, toplantımız saat 14.00'te başlayacaktır.' ifadesi geçiyor. Bu metnin hedef kitlesi kimdir?
   • Okul yönetimi
   • Sadece öğrenciler
   • Sınıf öğretmenleri
   • Öğrenci velileri
   Cevabı göster

   D) Öğrenci velileri — Metin doğrudan 'Sayın Velimiz' ifadesiyle velilere hitap etmektedir.
3. Bir uygulama bildiriminde 'Yeni güncellemeyi yüklemek için tıklayınız.' yazıyor. Bu metnin sizden beklediği eylem nedir?
   • Arkadaşlarına mesaj atmak
   • Uygulamayı güncellemek için bağlantıya basmak
   • Bildirimi okuyup kapatmak
   • Uygulamayı silmek
   Cevabı göster

   B) Uygulamayı güncellemek için bağlantıya basmak — Metindeki 'tıklayınız' ifadesi, kullanıcının belirli bir işlemi yapması gerektiğini belirtir.
4. 'Tebrikler! Okuma yarışmasında birinci oldunuz. Ödülünüzü almak için lütfen müdür yardımcısının odasına gidiniz.' Bu metnin gönderilme amacı nedir?
   • Öğrencilere ödev vermek
   • Yarışmayı iptal etmek
   • Bir durumu kutlayıp yönlendirme yapmak
   • Ders çalışmayı hatırlatmak
   Cevabı göster

   C) Bir durumu kutlayıp yönlendirme yapmak — Metin, başarıyı kutlamakta ve ödülün alınacağı yeri belirterek öğrenciyi yönlendirmektedir.
5. Kütüphanenin dijital duyurusunda 'Kitap teslim süresi üç gün uzatılmıştır.' yazıyor. Bu mesajı okuyan bir öğrenci ne yapmalıdır?
   • Kitapları daha geç teslim edebileceğini anlamalıdır.
   • Kütüphaneye gitmemelidir.
   • Yeni bir kitap almalıdır.
   • Kitapları hemen geri götürmelidir.
   Cevabı göster

   A) Kitapları daha geç teslim edebileceğini anlamalıdır. — Sürenin uzatılması, teslim tarihinin ileri bir tarihe çekildiği anlamına gelir.
6. Bir arkadaşınız size: 'Ödevini yaptın mı?' diye mesaj attı. Bu mesajın türü nedir?
   • Duyuru metni
   • Bilgilendirme mesajı
   • Uyarı mesajı
   • Soru cümlesi içeren iletişim
   Cevabı göster

   D) Soru cümlesi içeren iletişim — Mesaj bir soru sormakta ve bilgi edinmeyi amaçlamaktadır.
7. Ayşe'nin arkadaşı ona 'Bugün çok mutsuzum.' yazıp üzgün bir emoji gönderdi. Ayşe'nin bu mesaja en uygun tepkisi ne olmalıdır?
   • Oyun oynayalım mı?
   • Ben bugün çok mutluyum.
   • Neden mutsuzsun, anlatmak ister misin?
   • Hangi dersin ödevini yaptın?
   Cevabı göster

   C) Neden mutsuzsun, anlatmak ister misin? — Dijital mesajlaşmada empati kurmak için, arkadaşının duygusuna yönelik bir soru sorulmalıdır.
8. E-posta ile gelen bir mesajda 'Hesabınız çalınmış olabilir, şifrenizi yenilemek için bu linke tıklayın.' yazıyor. Bu mesajı alan kişi nasıl davranmalıdır?
   • Linkin rengine bakmalıdır.
   • Hemen linke tıklamalıdır.
   • Arkadaşlarına göndermelidir.
   • Güvenliğinden emin olmadığı linke tıklamamalı, bir büyüğüne danışmalıdır.
   Cevabı göster

   D) Güvenliğinden emin olmadığı linke tıklamamalı, bir büyüğüne danışmalıdır. — Dijital güvenlik kuralları gereği, şüpheli linklere doğrudan tıklanmamalı ve mutlaka bir yetişkinle paylaşılmalıdır.
9. Bir oyun grubunda yönetici 'Lütfen kurallara uyalım, birbirimize nazik olalım.' diye yazdı. Bu mesajın temel amacı nedir?
   • Oyun oynamayı yasaklamak
   • Yeni oyunculara bilgi vermek
   • Gruptaki davranış kurallarını hatırlatmak ve düzen sağlamak
   • Kendi fikirlerini belirtmek
   Cevabı göster

   C) Gruptaki davranış kurallarını hatırlatmak ve düzen sağlamak — Mesaj, grubun huzurlu kalması için uyulması gereken davranışları vurgulamaktadır.
10. Dijital bir metinde emoji kullanımı neyi gösterir?
    • Yazının tonunu ve duygusunu ifade eder.
    • Sadece süs amaçlıdır.
    • Metnin önemini azaltır.
    • Metnin daha uzun olmasını sağlar.
    Cevabı göster

    A) Yazının tonunu ve duygusunu ifade eder. — Dijital iletişimde emojiler, yüz yüze iletişimdeki mimiklerin yerine geçerek duygu durumunu belirtir.
11. Öğretmeninizden gelen şu mesaja hangisiyle cevap vermek en uygundur? 'Yarınki geziye katılacak öğrencilerin listeyi imzalaması gerekiyor.'
    • Listede kimler var?
    • Öğretmenim, listeyi yarın sabah imzalayacağım.
    • Gezi çok güzel olacak.
    • Neden geziye gidiyoruz?
    Cevabı göster

    B) Öğretmenim, listeyi yarın sabah imzalayacağım. — Mesaj bir talimat içerdiği için, öğrencinin bu talimatı yerine getireceğini belirten bir cevap vermesi gerekir.
12. Selin'in annesinden gelen mesaj şöyledir: 'Kızım, okul çıkışı seni kütüphanenin önünden alacağım.' Bu mesajın amacı nedir?
    • Bilgi vermek
    • Hikâye anlatmak
    • Soru sormak
    • Eleştirmek
    Cevabı göster

    A) Bilgi vermek — Anne, çocuğuna nerede buluşacaklarına dair net bir bilgi vermektedir.