Deyim ve Atasözü Anlamı Oyunu

Kazanım

Konu özeti

Deyimler, genellikle gerçek anlamından uzaklaşmış, kalıplaşmış söz öbekleridir. Bir durumu daha etkileyici ve kısa yoldan anlatmak için kullanılırlar. Örneğin 'göz boyamak' deyimi gerçekte birinin gözüne boya sürmek değil, kandırmak veya iyi görünmeye çalışmak anlamındadır. Deyimlerin sözcüklerini değiştiremez, yerlerini başkalarıyla değiştiremeyiz; bu, deyimin anlamını bozar.

Atasözleri ise atalarımızdan günümüze ulaşan, öğüt verici ve yol gösterici kalıplaşmış sözlerdir. Deyimlerden farkı, bir yargı bildirmeleri ve genellikle bir ders vermeleridir. 'Damlaya damlaya göl olur' atasözü, küçük birikimlerin zamanla büyük değerlere ulaşacağını anlatır. Hem deyimler hem de atasözleri, okuduğumuz metinlerdeki anlatımı güçlendirir ve yazarın vermek istediği mesajı daha etkili hâle getirir. Bu sözlerin anlamını bilmek, metni daha iyi yorumlamamıza yardımcı olur.

Örnek soru ve çözümü

Öğrencilerin sık yaptığı hata

Öğrenciler genellikle deyimleri kelime kelime, gerçek anlamlarıyla yorumlama hatasına düşerler. Bu yanılgıyı gidermek için deyimin cümlede hangi duygu veya durumu ifade ettiğine odaklanmalarını ve deyimin bütün olarak kazandığı yeni anlamı düşünmelerini hatırlatın.

Akıllı tahtada nasıl oynatılır?

• Sınıfı iki gruba ayırarak yarışma düzenleyin; her doğru yanıt için bir puan verin.
• Öğrencilerden boşluğu tamamladıktan sonra, bu deyimi veya atasözünü içeren bir cümle kurmalarını isteyin.
• Oyun esnasında deyimin veya atasözünün görselleştirilerek (resim çizdirme) anlatılmasını isteyerek kalıcılığı artırın.

Oyundaki boşluklu cümleler

1. Sınavdan yüksek not alınca sevinçten ___.
   • gözden düşmek
   • burnu havada olmak
   • etekleri zil çalmak
   • eli kolu bağlı durmak
   Cevabı göster

   etekleri zil çalmak
2. Kardeşi en sevdiği oyuncağını kırınca ___.
   • ağzı kulaklarına varmak
   • ağzını aramak
   • gözleri parlamak
   • küplere binmek
   Cevabı göster

   küplere binmek
3. Her gün biraz para atınca kumbaram doldu; ___.
   • birlikten kuvvet doğar
   • damlaya damlaya göl olur
   • tatlı dil yılanı deliğinden çıkarır
   • sakla samanı gelir zamanı
   Cevabı göster

   damlaya damlaya göl olur
4. Yanlış bir şey yapmamak için her işi ___.
   • kılı kırk yarmak
   • burnunun dikine gitmek
   • pabucu dama atılmak
   • göz boyamak
   Cevabı göster

   kılı kırk yarmak
5. Arkadaşının başarısını görünce ___.
   • el etek çekmek
   • ağzı bir karış açık kalmak
   • göz dağı vermek
   • gözleri parlamak
   Cevabı göster

   gözleri parlamak
6. Sınıfça el ele verip panoyu bir günde bitirdik. ___
   • Sakla samanı gelir zamanı.
   • Damlaya damlaya göl olur.
   • Ayağını yorganına göre uzat.
   • Bir elin nesi var, iki elin sesi var.
   Cevabı göster

   Bir elin nesi var, iki elin sesi var.
7. Büyüklerinin sözünü dinlemeyip ___.
   • dil dökmek
   • burnunun dikine gitmek
   • gözüne girmek
   • el sallamak
   Cevabı göster

   burnunun dikine gitmek
8. Zor durumlarda sabırlı olmayı anlatır: ___.
   • Sabreden derviş muradına ermiş
   • Dost kara günde belli olur
   • Ekmek olmayınca yemek olmaz
   • Bugünün işini yarına bırakma
   Cevabı göster

   Sabreden derviş muradına ermiş
9. Sorunu çözmek için uzun süre ___.
   • dil dökmek
   • ağzını aramak
   • eli boş dönmek
   • dişini sıkmak
   Cevabı göster

   dil dökmek
10. Sınıfın en çalışkan öğrencisi olduğu için öğretmenin ___.
    • göz boyamak
    • gözüne girmek
    • göz dağı vermek
    • gözden düşmek
    Cevabı göster

    gözüne girmek