Hikâye Unsurlarını Belirleme Oyunu

Kazanım

Konu özeti

Hikâye unsurları, bir metnin temel iskeletini oluşturur. Hikâyedeki kişi veya varlık kadrosu "karakter", olayın geçtiği çevre "yer", olayın yaşandığı dönem veya an "zaman" ve karakterin başına gelen durum ise "olay" olarak adlandırılır. Bu dört temel unsur, okuduğumuzu anlamlandırmamızın anahtarıdır.

4. sınıf düzeyinde öğrencilerden beklenen, sadece bu unsurları bulmak değil, metin içerisindeki ipuçlarından çıkarım yapmaktır. Bu yapı taşlarını doğru ayırt eden öğrenciler, metnin ana fikrine ve yardımcı fikirlerine çok daha hızlı ulaşarak okuma becerilerini geliştirirler. Bu oyun, öğrencilerin bu unsurları bir dedektif titizliğiyle ayrıştırmasına yardımcı olur.

Örnek soru ve çözümü

Öğrencilerin sık yaptığı hata

Öğrenciler genellikle 'olay' kavramı ile 'konu' kavramını karıştırır. Olay, metinde karakterin yaptığı somut bir eylemdir; konuyu değil, eylemi saptamaları gerektiğini hatırlatın.

Akıllı tahtada nasıl oynatılır?

• Sınıfı gruplara ayırın; her metin için en hızlı doğru unsuru belirleyen gruba puan vererek rekabeti artırın.
• Öğrencilere sadece metni okutmayın; tahtadaki unsurları eşleştirmeden önce 5N1K sorularını kendilerine sormalarını isteyin.
• Metinlerden birer unsuru çıkarıp öğrencilerden eksik olanı (zaman veya yer gibi) tahmin etmelerini isteyerek yaratıcı düşünmeyi tetikleyin.

Oyundaki sorular

1. Gece yarısı fırtına çıkınca denizciler limana sığındı. Olayın geçtiği yer neresidir?
   • Liman
   • Deniz
   • Gece yarısı
   • Fırtına
   Cevabı göster

   A) Liman — Denizcilerin sığındığı yer limandır.
2. Sınav öncesi heyecanlanan öğrenciler, kütüphanede son kez notlarına baktı. Olay ne zaman geçiyor?
   • Notlara bakmak
   • Kütüphanede
   • Öğrenciler
   • Sınav öncesi
   Cevabı göster

   D) Sınav öncesi — Zaman bildiren ifade "sınav öncesi"dir.
3. Ayşe, mutfakta annesine kurabiye yaparken yardım etti. Bu cümlede olayın geçtiği yer neresidir?
   • Kurabiye
   • Mutfak
   • Ayşe
   • Yardım etti
   Cevabı göster

   B) Mutfak — Olay mutfakta geçmektedir.
4. Güneş batarken çocuklar parkta oyun oynamaya başladı. Olay nedir?
   • Çocukların eve gitmesi
   • Parkın durumu
   • Güneşin batması
   • Çocukların oyun oynamaya başlaması
   Cevabı göster

   D) Çocukların oyun oynamaya başlaması — Karakterlerin gerçekleştirdiği eylem oyun oynamaktır.
5. Yağmur yağınca herkes evine koştu. Bu metindeki olay nedir?
   • Yağmurun yağması
   • Herkesin evine koşması
   • Herkesin çok hızlı olması
   • Dışarının soğuk olması
   Cevabı göster

   B) Herkesin evine koşması — Karakterlerin yağmur başlayınca yaptığı eylem evlerine koşmalarıdır.
6. Hafta sonu dedemlerin köydeki evine gittik. Bahçede elma ağacından meyve topladık. Olay nedir?
   • Köyde olmak
   • Hafta sonu tatili
   • Elma ağacından meyve toplamak
   • Dedelerin evi
   Cevabı göster

   C) Elma ağacından meyve toplamak — Karakterlerin bahçede gerçekleştirdiği temel eylem elma toplamaktır.
7. Marketten taze meyveler alan baba, hızla eve geldi. Karakter kimdir?
   • Market
   • Ev
   • Meyveler
   • Baba
   Cevabı göster

   D) Baba — Eylemi gerçekleştiren kişi babadır.
8. Mehmet, kış günlerinde şömine başında masal dinlemeyi severdi. Hangi unsur metinde yer ALMAZ?
   • Karakter (Mehmet)
   • Olay (ders çalışması)
   • Yer (şömine başı)
   • Zaman (kış günleri)
   Cevabı göster

   B) Olay (ders çalışması) — Metinde ders çalışmaktan değil, masal dinlemekten bahsedilmektedir.
9. Okul bahçesinde teneffüs zili çalınca öğrenciler sınıflara dağıldı. Zaman ifadesi hangisidir?
   • Okul bahçesi
   • Sınıflara dağılma
   • Teneffüs zili çalınca
   • Öğrenciler
   Cevabı göster

   C) Teneffüs zili çalınca — Zil çalma anı, olayın ne zaman başladığını gösteren zaman zarfıdır.
10. Kerem, sabah erken saatte ormanda yürüyüşe çıktı. Cümlesinde 'zaman' bildiren ifade hangisidir?
    • Sabah erken saatte
    • Ormanda
    • Yürüyüşe çıktı
    • Kerem
    Cevabı göster

    A) Sabah erken saatte — Sabah erken saat, olayın ne zaman gerçekleştiğini belirten zaman ifadesidir.
11. Dün akşam kütüphanede sessizce kitap okudum. Zaman ve yer aşağıdakilerden hangisidir?
    • Dün akşam - Kütüphane
    • Bugün - Okul
    • Sabah - Kütüphane
    • Dün akşam - Ev
    Cevabı göster

    A) Dün akşam - Kütüphane — Metne göre zaman 'dün akşam', yer ise 'kütüphane' olarak belirtilmiştir.
12. Köpek Boncuk, bahçede kemiğini arıyordu. Bu metnin karakteri kimdir?
    • Bahçe
    • Arama işi
    • Köpek Boncuk
    • Kemiği
    Cevabı göster

    C) Köpek Boncuk — Hikâyedeki varlık kadrosunda yer alan kişi/varlık Köpek Boncuk'tur.