Kesirde Pay ve Payda İlişkisi Oyunu

Kazanım

Konu özeti

Kesirler, bir bütünün eş parçalarını ifade eder. Bir kesir yazılırken payda, bütünün kaç eş parçaya bölündüğünü gösterir ve kesir çizgisinin altına yazılır. Pay ise bu eş parçalardan kaç tanesinin seçildiğini veya alındığını gösterir ve kesir çizgisinin üstüne yazılır.

Öğrencilerin pay ve paydayı karıştırmaması için "Payda aşağıdadır, parçayı gösterir" (Payda ve Parça sözcüklerinin ilk harfleri) şeklinde kodlama yapmak faydalıdır. Pay büyüdükçe seçilen parça sayısı artar; payda büyüdükçe ise bütün daha çok parçaya bölündüğü için her bir parça küçülür. Bu temel ilişki, ilerleyen konulardaki kesir karşılaştırmaları için bir zemin oluşturur.

Örnek soru ve çözümü

Öğrencilerin sık yaptığı hata

Öğrenciler sıklıkla pay ve paydanın yerini karıştırır veya paydanın sadece bölünen parça sayısı olduğunu unutup payı büyük olanın her zaman daha büyük olduğunu varsayarlar. Payın 'yukarıda', paydanın 'aşağıda' olduğu vurgusunu yaparak ve gerçek hayat nesneleriyle (elma dilimleri gibi) eşleştirme yaptırarak bu yanılgıyı giderebilirsiniz.

Akıllı tahtada nasıl oynatılır?

• Tahtada kesir yazarken 'Payı söyleyin', 'Şimdi paydayı söyleyin' şeklinde hızlı dönüşümlü soru-cevap yapın.
• Sınıfı iki gruba ayırıp; bir grup payı, diğer grup paydayı söyleyerek puan kazanacağı bir hız yarışması düzenleyin.
• Öğrencilerden günlük hayattan 'üçte bir' gibi ifadeler kurup, bu kesrin pay ve paydasını belirlemelerini isteyin.

Oyundaki sorular

1. On beşte sekiz kesrinde pay kaç artarsa pay ve payda birbirine eşit olur?
   • Yedi
   • On
   • On beş
   • Sekiz
   Cevabı göster

   A) Yedi — Payda on beş, pay sekizdir; on beşten sekiz çıkarsa yedi kalır, yedi eklenirse eşit olur.
2. Beşte iki kesrinde pay kaçtır?
   • İki
   • Beş
   • On
   • Yedi
   Cevabı göster

   A) İki — Kesirlerde pay üstte yazılır; beşte iki kesrinde pay iki, payda beştir.
3. Yedide dört kesrinde payda kaçtır?
   • On bir
   • Yedi
   • Dört
   • Üç
   Cevabı göster

   B) Yedi — Kesirlerde payda altta yazılır; yedide dört kesrinde payda yedidir.
4. Bir kesirde payda on, pay ise paydanın yarısından bir eksiktir. Bu kesrin payı kaçtır?
   • Altı
   • üç
   • Dört
   • Beş
   Cevabı göster

   C) Dört — Paydanın yarısı on bölü iki eşittir beş eder; beşten bir eksik ise dört eder.
5. Payı yedi, paydası on iki olan kesir aşağıdakilerden hangisidir?
   • On ikide beş
   • On ikide yedi
   • Yedide on iki
   • Yedide dokuz
   Cevabı göster

   B) On ikide yedi — Önce payda, sonra pay okunur: on ikide yedi.
6. Onda dokuz kesrinde payda hangisidir?
   • Ondokuz
   • Dokuz
   • Bir
   • On
   Cevabı göster

   D) On — Onda dokuz kesrinin paydası ondur; payda bütünün kaç parçaya bölündüğünü gösterir.
7. Altıda beş kesrinde pay, paydadan kaç eksiktir?
   • Bir
   • Dört
   • İki
   • Üç
   Cevabı göster

   A) Bir — Payda altı, pay beştir; altıdan beş çıkarsa fark birdir.
8. Aşağıdaki kesirlerden hangisinde pay, paydadan daha küçüktür?
   • Üçte üç
   • Beşte altı
   • Dörtte beş
   • Yedide dört
   Cevabı göster

   D) Yedide dört — Yedide dört kesrinde pay dört, payda yedidir; dört yediden küçüktür.
9. Payı dört olan bir kesirde pay ve paydanın toplamı ondur. Bu kesrin paydası kaçtır?
   • Dört
   • Beş
   • On
   • Altı
   Cevabı göster

   D) Altı — Toplam on ise, ondan payı (dört) çıkardığımızda paydayı altı olarak buluruz.
10. Payı yedi olan bir kesirde payda, payın iki katından bir fazladır. Bu kesrin paydası kaçtır?
    • On altı
    • On beş
    • On dört
    • Yirmi bir
    Cevabı göster

    B) On beş — Yedinin iki katı on dört eder, bir fazlası ise on beştir.
11. Dokuzda dört kesrinde pay ile paydanın toplamı kaçtır?
    • On iki
    • Dokuz
    • On üç
    • On
    Cevabı göster

    C) On üç — Pay dört, payda dokuzdur; dört artı dokuz eşittir on üç eder.
12. Payı üç, paydası sekiz olan kesir nasıl okunur?
    • Sekiz bölü üç
    • Üç bölü sekiz
    • Sekizde üç
    • Üçte sekiz
    Cevabı göster

    C) Sekizde üç — Payda sekiz olduğu için 'sekizde', pay üç olduğu için 'üç' okunur; yani sekizde üç olur.