Yer Şekilleri ve Nüfus Dağılımı Oyunu

Kazanım

Konu özeti

Türkiye'de nüfus dağılımı, yer şekilleri ile doğrudan ilişkilidir. Yer şekillerinin düz ve sade olduğu ovalık alanlarda tarım, sanayi ve ulaşım faaliyetleri kolaylıkla gelişir; bu durum yerleşimi artırarak nüfusun yoğunlaşmasını sağlar. Buna karşılık, dağlık ve engebeli arazilerin olduğu bölgelerde ulaşım zorlaştığı ve tarım alanı kısıtlandığı için yerleşimler daha seyrek ve dağınık olur.

Fiziki haritalar incelendiğinde, yükseltinin az olduğu yerlerin genellikle yeşil renkle gösterildiği ve nüfusun yoğunlaştığı yerler olduğu görülür. Tam tersi şekilde, yükseltinin fazla olduğu ve kahverengi renklerle gösterilen dağlık bölgeler, yerleşime daha az elverişlidir. Öğrencilerimizin yaşadıkları bölgenin fiziki özelliklerini gözlemleyerek, bu özelliklerin sosyal ve ekonomik hayata nasıl yansıdığını analiz etmeleri, bu konunun temel kazanımıdır.

Örnek soru ve çözümü

Öğrencilerin sık yaptığı hata

Öğrenciler genellikle sadece yükseltiye odaklanıp, her yüksek yerin nüfusunun az olması gerektiğini düşünürler. Bu yanılgıyı gidermek için yer şekillerinin yanı sıra ulaşım imkanları ve ekonomik faaliyetlerin de (sanayi, ticaret) nüfus dağılımındaki etkisini vurgulamalısınız.

Akıllı tahtada nasıl oynatılır?

• Sınıfı iki gruba ayırıp 'Nüfus Dedektifleri' takımları oluşturun; her doğru yanıta bir puan vererek rekabeti artırın.
• Harita üzerinde farklı bölgeleri göstererek öğrencilerden bu bölgelerin fiziki özellikleri hakkında tahminde bulunmalarını isteyin.
• Tahtaya bir fiziki harita yansıtıp bir bölge seçin ve öğrencilere 'Burada nüfus yoğun mu yoksa seyrek mi olur, neden?' sorusunu yöneltin.

Oyundaki sorular

1. Bir bölgede sanayi ve ticaret faaliyetleri gelişmişse, nüfus hakkında ne söylenebilir?
   • Nüfus oldukça kalabalıktır
   • Nüfus azalmaktadır
   • Nüfusun değişimi durmuştur
   • Nüfus sadece köylerdedir
   Cevabı göster

   A) Nüfus oldukça kalabalıktır — Ekonomik faaliyetlerin geliştiği yerler göç alır ve nüfus yoğunluğu artar.
2. Marmara Bölgesi'nin nüfusunun yoğun olmasının temel fiziki nedeni nedir?
   • Hiç tarım yapılmaması
   • Arazi yapısının genellikle düz olması
   • Deniz kıyısında olmaması
   • Dağların çok yüksek olması
   Cevabı göster

   B) Arazi yapısının genellikle düz olması — Bölgenin geniş düzlüklere sahip olması, sanayi ve ulaşımın gelişmesini sağlayarak nüfusun artmasına neden olmuştur.
3. Fiziki haritalarda yeşil renk ile gösterilen yerler için hangisi doğrudur?
   • Tamamı yerleşime kapalıdır
   • Dağlık alanlardır
   • Yükseltisi çok fazladır
   • Yükseltisi az olan düzlüklerdir
   Cevabı göster

   D) Yükseltisi az olan düzlüklerdir — Fiziki haritalarda yeşil renkler yükseltinin az olduğu ovaları ve düzlükleri temsil eder.
4. Türkiye'de dağlık ve engebeli arazilerin çok olduğu bir bölge için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
   • Her yer dümdüzdür
   • Nüfus genellikle seyrektir
   • Sanayi çok gelişmiştir
   • Ulaşım çok kolaydır
   Cevabı göster

   B) Nüfus genellikle seyrektir — Dağlık ve engebeli yerler ulaşımı zorlaştırdığı için yerleşim genellikle seyrek olur.
5. Hangi yer şekli sanayi kuruluşlarının kurulması için daha uygun bir zemin oluşturur?
   • Geniş ve düz ovalar
   • Yüksek dağ zirveleri
   • Dik yamaçlar
   • Sarp kayalıklar
   Cevabı göster

   A) Geniş ve düz ovalar — Fabrika ve sanayi tesisi kurmak için düz ve sağlam bir zemin gerekir, bu da geniş ovalardır.
6. Yer şekillerinin düz ve ovalık olduğu alanlarda genellikle hangi durumun yaşanması beklenir?
   • Yerleşimin yoğun olması
   • Tarımın yapılmaması
   • Nüfusun çok seyrek olması
   • Sanayinin hiç olmaması
   Cevabı göster

   A) Yerleşimin yoğun olması — Düz araziler ulaşım ve sanayiyi kolaylaştırdığı için yerleşime elverişlidir ve nüfus yoğunluğu fazladır.
7. Dağların kıyıya paralel uzandığı bir yerde kıyı ile iç kesimler arasında ulaşım nasıldır?
   • Her zaman dümdüzdür
   • Çok kolaydır
   • Zordur
   • Ulaşım gerekmez
   Cevabı göster

   C) Zordur — Dağlar kıyıya paralel uzandığında geçitler dışında ulaşım zorlaşır.
8. Türkiye haritasında kahverengi tonların yoğun olduğu bir bölge için hangisi çıkarılabilir?
   • Nüfusun yoğun olması beklenir
   • Sanayi tesisleri çok fazladır
   • Burası düz bir ovadır
   • Burası yüksek ve dağlık bir alandır
   Cevabı göster

   D) Burası yüksek ve dağlık bir alandır — Fiziki haritalarda kahverengi renk yüksek ve dağlık yerleri gösterir.
9. Yerleşimin yoğun olduğu yerlerde aşağıdakilerden hangisinin gelişmiş olması beklenir?
   • Dağcılık faaliyetleri
   • Sadece yayla turizmi
   • Sanayi ve ulaşım
   • Yalnızca hayvancılık
   Cevabı göster

   C) Sanayi ve ulaşım — İnsanlar genellikle iş imkanlarının, ulaşımın ve ticaretin olduğu yerlerde toplanırlar.
10. Yer şekilleri ve nüfus ilişkisi düşünüldüğünde, Türkiye haritasında hangi bölgenin fiziki özellikleri nedeniyle daha seyrek nüfuslu olması beklenir?
    • Marmara Bölgesi
    • Doğu Anadolu Bölgesi
    • Akdeniz Bölgesi kıyıları
    • Ege Bölgesi
    Cevabı göster

    B) Doğu Anadolu Bölgesi — Doğu Anadolu Bölgesi, Türkiye'nin en yüksek ve engebeli bölgesi olduğu için yerleşim daha seyrektir.