Doğal Afetler ve Önlemler Oyunu

Kazanım

Konu özeti

Doğal afetler; doğa olaylarının sonucunda meydana gelen, can ve mal kaybına yol açabilen, insan kontrolü dışında gelişen olaylardır. Ülkemizin coğrafi özellikleri nedeniyle deprem, sel, heyelan, çığ ve orman yangınları en sık karşılaştığımız doğal afetler arasında yer alır. Bu olayları tamamen engellemek mümkün olmasa da, etkilerini en aza indirmek için bilinçli hareket etmek hayati önem taşır.

Afetlerin etkilerini azaltmak için atılacak ilk adım, doğru bilgiye sahip olmaktır. Deprem için binaların sağlamlığı ve eşyaların sabitlenmesi, heyelan ve sel için ağaçlandırma çalışmaları yapılması ve dere yataklarının korunması gibi önlemler büyük önem arz eder. Ayrıca her evde bir afet çantası bulundurmak ve ailece afet anında buluşulacak güvenli noktayı belirlemek, hazırlıklı olmanın temel gereklerindendir.

Örnek soru ve çözümü

Öğrencilerin sık yaptığı hata

Öğrenciler genellikle doğal afetleri 'tamamen durdurabileceğimiz' yanılgısına düşerler. Onlara, afetlerin doğa olayı olduğunu, bizim amacımızın afetleri yok etmek değil, gerekli önlemlerle olası zararları en aza indirmek olduğunu vurgulayarak açıklayabilirsiniz.

Akıllı tahtada nasıl oynatılır?

• Sınıfı iki takıma ayırarak 'Afet Uzmanları' ve 'Güvenlik Ekipleri' şeklinde yarışmalar düzenleyebilir, doğru önlemleri en hızlı bulan takımı ödüllendirebilirsiniz.
• Tahtada bir afet çantası görseli üzerinde 'Neler olmalı?' tartışması başlatarak, öğrencilerin gerçek hayatta ihtiyaç duyacakları malzemeleri tahmin etmelerini sağlayın.
• Sınıf içinde 'Çök-Kapan-Tutun' uygulamasını kısa bir canlandırma ile yaptırarak doğru beden hareketlerini kas hafızalarına yerleşmesini destekleyin.

Oyundaki sorular

1. Deprem anında kapalı bir alandaysak ne yapmalıyız?
   • Balkona çıkıp bağırmalıyız.
   • Çök-kapan-tutun hareketini yapmalıyız.
   • Hızla merdivenlere koşmalıyız.
   • Asansöre binip dışarı çıkmalıyız.
   Cevabı göster

   B) Çök-kapan-tutun hareketini yapmalıyız. — Deprem anında sarsıntı bitene kadar güvenli bir yerde başı koruyarak çömelmek en doğru davranıştır.
2. Çığ düşmesi hangi bölgemizde daha sık görülür?
   • Doğu Anadolu Bölgesi
   • Marmara Bölgesi
   • Güneydoğu Anadolu Bölgesi
   • Ege Bölgesi
   Cevabı göster

   A) Doğu Anadolu Bölgesi — Doğu Anadolu Bölgesi engebeli, yüksek ve karlı olduğu için çığ riski en yüksek bölgedir.
3. Aşağıdakilerden hangisi orman yangınlarını önlemek için yapılması gerekenlerden biridir?
   • Ormanda piknik ateşi yakmak
   • Orman içinde ateşle oynamak
   • Cam kırıklarını doğada bırakmak
   • Ormana sönmemiş sigara izmariti atmamak
   Cevabı göster

   D) Ormana sönmemiş sigara izmariti atmamak — Sönmemiş maddeler kuru otları tutuşturarak büyük yangınlara neden olabilir, bu yüzden dikkatli olunmalıdır.
4. Sel baskınlarını önlemek veya etkisini azaltmak için ne yapılmalıdır?
   • Dere yatakları temiz tutulmalı ve ağaçlandırılmalıdır.
   • Evlerin önüne baraj kurulmalıdır.
   • Dere yataklarına binalar yapılmalıdır.
   • Daha fazla asfalt dökülmelidir.
   Cevabı göster

   A) Dere yatakları temiz tutulmalı ve ağaçlandırılmalıdır. — Doğal su yollarının önünün açık olması ve bitki örtüsünün korunması sel riskini azaltır.
5. Aşağıdakilerden hangisi erozyonu (toprak aşınmasını) önleyen çalışmalardan biridir?
   • Toprağı boş bırakmak
   • Ağaçlandırma yapmak
   • Tarlaları eğim yönünde sürmek
   • Ormanları kesmek
   Cevabı göster

   B) Ağaçlandırma yapmak — Ağaçlar kökleriyle toprağı tutar ve rüzgarın hızını keserek toprağın süpürülmesini engeller.
6. Aşağıdakilerden hangisi ülkemizde sık görülen bir doğal afettir?
   • Deprem
   • Kasırga
   • Tsunami
   • Volkan Patlaması
   Cevabı göster

   A) Deprem — Ülkemiz fay hatları üzerinde bulunduğu için deprem en sık görülen doğal afetlerin başında gelir.
7. Aşağıdakilerden hangisi bir doğal afettir?
   • Trafik kazası
   • Elektrik kesintisi
   • Sel
   • Bina yıkılması
   Cevabı göster

   C) Sel — Sel, aşırı yağışlar sonucu oluşan doğal bir afettir; diğerleri genellikle insan hatasından kaynaklanır.
8. Doğal afetlere karşı alınabilecek 'bireysel' önlemler ile 'toplumsal' önlemler karşılaştırıldığında, hangisi her iki gruba da girer?
   • Yol köprüleri yapmak
   • Binaları güçlendirmek
   • Baraj inşa etmek
   • Bilinçli olmak ve eğitim almak
   Cevabı göster

   D) Bilinçli olmak ve eğitim almak — Afet bilinci hem kişinin kendi hayatını korumasını hem de toplumun genel güvenlik kültürünün gelişmesini sağlar.
9. Deprem çantasında bulunması gerekenler arasında hangisi en önceliklidir?
   • Oyuncaklar
   • Televizyon kumandası
   • İçme suyu ve bozulmayan gıdalar
   • Süslü kıyafetler
   Cevabı göster

   C) İçme suyu ve bozulmayan gıdalar — Afet çantasının amacı hayatta kalmayı sağlamaktır, bu yüzden su ve gıda en önemli ihtiyaçlardır.
10. Doğal afetler sırasında temel ihtiyaçlarımızı karşılamak için hazırladığımız çantaya ne ad verilir?
    • Spor çantası
    • Okul çantası
    • Piknik çantası
    • Afet çantası
    Cevabı göster

    D) Afet çantası — Acil durumlarda kullanmak üzere su, gıda ve önemli evrakların olduğu çantaya afet çantası denir.
11. Eğimli arazilerde heyelanı önlemek için yapılan 'taraçalama' çalışmasının temel amacı nedir?
    • Daha fazla ev yapmak
    • Toprağın hareketini yavaşlatmak ve tutmak
    • Su akışını hızlandırmak
    • Eğim açısını artırmak
    Cevabı göster

    B) Toprağın hareketini yavaşlatmak ve tutmak — Taraçalama (basamaklandırma), eğimi azaltarak toprağın kaymasını zorlaştırır.
12. Deprem sonrası binadan güvenli bir şekilde çıkıldığında nereye gidilmelidir?
    • En yakın ağacın altına
    • Kendi arabamıza
    • Belirlenen toplanma alanına
    • Kapalı bir otoparka
    Cevabı göster

    C) Belirlenen toplanma alanına — Deprem anında ve sonrasında önceden belirlenmiş güvenli toplanma alanlarına gitmek hayati önem taşır.