Ünlem Cümleleri ve İşareti Oyunu

Kazanım

Konu özeti

Duygularımızı (sevinç, korku, şaşkınlık, heyecan, kızgınlık) daha etkili ifade etmek için ünlem cümlelerini kullanırız. 'Yaşasın', 'Eyvah', 'Vah vah', 'Hey', 'Of' gibi ifadeler duyguları yansıtan ünlem sözcükleridir. Ünlem bildiren bir sözcükten veya cümleden sonra ünlem işareti (!) koymayı unutmamalıyız.

Ünlem işareti, bazen duyguyu ifade eden kelimeden hemen sonra (Eyvah! Çantamı unuttum.), bazen de cümlenin en sonunda kullanılabilir. Bu işaret, okurken vurgu ve tonlamamızı değiştirmemiz gerektiğini hatırlatır. Ünlem işaretinden sonra gelen kelimenin büyük harfle başladığına dikkat etmeliyiz.

Örnek soru ve çözümü

Öğrencilerin sık yaptığı hata

Öğrenciler ünlem işaretini her zaman cümlenin en sonuna koymaya alışkındır. Ancak ünlem sözcüğünden sonra hemen konulması gerektiğini unutabilirler. Bunu gidermek için, okuma yaparken ünlem sözcüğünde vurgu yaparak duraklamalarını isteyebilirsiniz.

Akıllı tahtada nasıl oynatılır?

• Sınıfı iki takıma ayırın; tahtada beliren cümlelerin sonuna ünlem işareti mi yoksa nokta mı gelmesi gerektiğini takım arkadaşlarıyla tartışarak karar vermelerini isteyin.
• Oyun sırasında ünlem cümlesini sesli okurken, öğrencilerden o duyguya uygun yüz ifadeleri yapmalarını isteyerek empati yeteneklerini harekete geçirin.
• Yanlış noktalama içeren bir cümleyi tahtaya yansıtın ve öğrencilerden 'Dedektif' gibi davranarak hatayı bulmalarını ve cümleyi düzeltmelerini isteyin.

Oyundaki sorular

1. "Hey" kelimesinden sonra "!" işareti kullanıldığında, sonraki kelime nasıl yazılır?
   • Sayı ile başlar
   • Küçük harfle başlar
   • Büyük harfle başlar
   • Tire ile başlar
   Cevabı göster

   C) Büyük harfle başlar — Ünlem işaretinden sonra gelen cümle büyük harfle başlamalıdır.
2. Aşağıdaki cümlelerden hangisi bir ünlem cümlesidir?
   • Bugün hava çok sıcak.
   • Eyvah, süt taştı!
   • Kitabımı masada unuttum.
   • Okula servisle geldim.
   Cevabı göster

   B) Eyvah, süt taştı! — Eyvah kelimesi telaş bildiren bir ünlem olduğu için bu bir ünlem cümlesidir.
3. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde noktalama yanlışı vardır?
   • Hey, buraya baksana!
   • Eyvah, süt taştı?
   • Yaşasın, kazandık!
   • Of, çok yoruldum!
   Cevabı göster

   B) Eyvah, süt taştı? — "Eyvah, süt taştı" bir soru değil, ünlem cümlesidir; sonuna ünlem işareti gelmelidir.
4. "Çabuk buraya gel!" cümlesinde ünlem işareti nerede kullanılmıştır?
   • Cümle içinde
   • Cümle sonunda
   • Cümlenin başında
   • İlk kelimeden sonra
   Cevabı göster

   B) Cümle sonunda — Bu cümlede vurgu sona yapıldığı için ünlem işareti cümlenin en sonundadır.
5. "İmdat, yardım edin!" cümlesinin türü nedir?
   • Ünlem cümlesi
   • Bilgi cümlesi
   • Soru cümlesi
   • Olumsuz cümle
   Cevabı göster

   A) Ünlem cümlesi — İmdat kelimesi bir korku ve yardım çağrısı içerdiği için ünlem cümlesidir.
6. Hangi cümle ünlem cümlesi olarak kullanılamaz?
   • Aferin sana!
   • Eyvah, geç kaldım!
   • Dersimiz saat dokuzda biter.
   • Hey, bekleyin beni!
   Cevabı göster

   C) Dersimiz saat dokuzda biter. — Ders saati belirten cümle bir bilgi cümlesidir, duygu içermez.
7. "Vah vah kedicik çok üşümüş." cümlesinde ünlem işareti nerede olmalıdır?
   • Vah vah! sözcüğünden sonra
   • Kedicik sözcüğünden sonra
   • Cümlenin en sonunda
   • Hiçbiri
   Cevabı göster

   A) Vah vah! sözcüğünden sonra — Duyguyu belirten Vah vah ifadesinden hemen sonra ünlem işareti gelmelidir.
8. "Aferin" sözcüğünün kullanıldığı doğru cümle hangisidir?
   • Aferin, ödevini yap.
   • Aferin. Çok çalışmışsın.
   • Aferin, bugün gel.
   • Aferin! Çok güzel başardın.
   Cevabı göster

   D) Aferin! Çok güzel başardın. — Aferin bir ünlem olduğu için doğru noktalama işaretiyle kullanılmalıdır.
9. Aşağıdaki ifadelerden hangisi bir duygu veya sesleniş bildirmez?
   • İmdat, yardım edin!
   • Of, canım sıkıldı.
   • Hey, oradaki çocuk!
   • Bugün hava çok güneşli.
   Cevabı göster

   D) Bugün hava çok güneşli. — Hava durumu ile ilgili bilgi veren cümle, ünlem cümlesi değildir.
10. "Yaşasın, sınavdan yüz aldım!" cümlesinde hangi duygu anlatılmaktadır?
    • Sevinç
    • Üzüntü
    • Şaşkınlık
    • Korku
    Cevabı göster

    A) Sevinç — Yaşasın kelimesi sevinç ve mutluluk duygusunu ifade eder.
11. "Eyvah" kelimesinden sonra hangi noktalama işareti gelmelidir?
    • Soru işareti
    • Nokta
    • Ünlem işareti
    • Virgül
    Cevabı göster

    C) Ünlem işareti — Duygu bildiren Eyvah sözcüğünden sonra ünlem işareti kullanılmalıdır.
12. "Ah, başım çok ağrıyor!" cümlesinde belirtilen duygu nedir?
    • Heyecan
    • Korku
    • Sevinç
    • Acı
    Cevabı göster

    D) Acı — Ah ifadesi burada bir acı veya sızı duygusunu yansıtmaktadır.