Soru, Olumlu ve Olumsuz Cümleler Oyunu

Kazanım

Konu özeti

Cümleler, ifade ettikleri anlama ve yapılarına göre farklılık gösterir. Bir işin, oluşun veya durumun gerçekleştiğini ya da gerçekleşeceğini anlatan cümlelere olumlu cümle denir. Eğer bu iş veya durum gerçekleşmemişse, gerçekleşmiyorsa veya gerçekleşmeyecekse buna olumsuz cümle denir. Olumsuz cümlelerde genellikle -ma, -me ekleri veya yok, değil kelimeleri kullanılır.

Soru cümleleri ise bir cevap bekleyen, merakımızı gidermek amacıyla kurulan cümlelerdir. Bu cümlelerin sonunda mutlaka soru işareti bulunur ve genellikle mi, mı, mu, mü soru ekleri veya kim, nerede, ne zaman, nasıl gibi soru kelimeleri içerirler. Cümleleri doğru okumak ve anlamak, metinleri daha iyi analiz etmemizi sağlar.

Örnek soru ve çözümü

Öğrencilerin sık yaptığı hata

Öğrenciler genellikle 'ma, me' ekini gördükleri her kelimeyi olumsuz cümle sanabiliyorlar. Örneğin 'Annem elma aldı.' cümlesindeki 'elma' kelimesini olumsuzluk ekiyle karıştırabilirler. Öğrencilere olumsuzluk ekinin fiile veya işe gelmesi gerektiğini, isimlerin içinde geçen harflerin olumsuzluk bildirmediğini hatırlatmalısınız.

Akıllı tahtada nasıl oynatılır?

• Sınıfı üç gruba ayırıp 'Olumlu', 'Olumsuz', 'Soru' takımları kurun ve tahtaya gelen cümleleri doğru takıma yönlendirmelerini isteyin.
• Tahtadaki cümleleri okurken ses tonunuzla vurgu yaparak (soru için yükselen, olumsuz için düşen ses) öğrencilerin ayırt etmesini kolaylaştırın.
• Öğrencilerden kendi cümlelerini kurmalarını ve arkadaşlarının bu cümlenin türünü tahmin etmesini isteyerek oyunu genişletin.

Oyundaki sorular

1. Aşağıdaki cümlelerden hangisi olumlu bir cümledir?
   • Bana gelmedi.
   • Ali süt içti.
   • Yemeği yemedim.
   • Çantanda kalem yok.
   Cevabı göster

   B) Ali süt içti. — 'Ali süt içti' cümlesinde eylemin gerçekleştiği belirtildiği için olumlu bir cümledir.
2. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde soru anlamı vardır?
   • Ödevimi yaptım.
   • Çantamı aldım.
   • Nereye gidiyorsun?
   • Bugün çok yoruldum.
   Cevabı göster

   C) Nereye gidiyorsun? — 'Nereye' soru kelimesi kullanıldığı için bu bir soru cümlesidir.
3. Aşağıdaki cümlelerden hangisi bir soru cümlesidir?
   • Ödevini bitirdin mi?
   • Bugün parka gideceğim.
   • Hava çok güzel.
   • Kitabımı evde unuttum.
   Cevabı göster

   A) Ödevini bitirdin mi? — 'Ödevini bitirdin mi?' cümlesi bir cevap beklediği ve soru eki içerdiği için soru cümlesidir.
4. 'Dün gece hiç uyumadım.' cümlesi için hangisi doğrudur?
   • Soru cümlesidir.
   • İsim cümlesidir.
   • Olumlu cümledir.
   • Olumsuz cümledir.
   Cevabı göster

   D) Olumsuz cümledir. — Eylemin gerçekleşmediği ifade edildiği için olumsuz bir cümledir.
5. 'Sınıfta kimse yok.' cümlesi için hangisi söylenebilir?
   • Olumsuz cümledir.
   • Olumlu cümledir.
   • İstek cümlesidir.
   • Soru cümlesidir.
   Cevabı göster

   A) Olumsuz cümledir. — 'Yok' kelimesi bir durumun gerçekleşmediğini veya bulunmadığını belirttiği için olumsuzdur.
6. 'Zeynep kalemini bulamadı.' cümlesinin olumlu hali hangisidir?
   • Zeynep kalemini buluyor mu?
   • Zeynep kalemini buldu.
   • Zeynep kalemini bulmamış.
   • Zeynep kalemini almadı.
   Cevabı göster

   B) Zeynep kalemini buldu. — Eylemin gerçekleştiğini ifade eden 'Zeynep kalemini buldu' cümlesi olumludur.
7. 'Ödevlerini zamanında yaptın mı?' cümlesi hangi türdedir?
   • Soru cümlesi
   • Emir cümlesi
   • Olumlu cümle
   • Olumsuz cümle
   Cevabı göster

   A) Soru cümlesi — Cümle bir cevap beklemekte ve soru eki içermektedir, bu yüzden soru cümlesidir.
8. Aşağıdaki cümlelerden hangisi olumsuz bir cümledir?
   • Ayşe ders çalışıyor.
   • Bugün hava güneşli.
   • Bu kitabı okumadım.
   • Okula gidiyorum.
   Cevabı göster

   C) Bu kitabı okumadım. — 'Okumadım' kelimesi işin gerçekleşmediğini belirttiği için bu cümle olumsuzdur.
9. 'En sevdiğin yemek nedir?' cümlesi hakkında ne söylenebilir?
   • Olumsuz bir cümledir.
   • Bir durum bildirir.
   • Soru cümlesidir.
   • Olumlu bir cümledir.
   Cevabı göster

   C) Soru cümlesidir. — Bir bilgi öğrenilmek istendiği için soru cümlesidir.
10. 'Marketten ekmek aldım.' cümlesinin türü nedir?
    • Ünlem cümlesi
    • Olumsuz cümle
    • Soru cümlesi
    • Olumlu cümle
    Cevabı göster

    D) Olumlu cümle — Eylem gerçekleştiği ve ifade edildiği için olumlu bir cümledir.
11. "Yarın bize gelecek misin?" sorusuna verilen olumlu cevap hangisidir?
    • Hayır, yarın size gelmeyeceğim.
    • Evet, yarın size geleceğim.
    • Dün size geldim.
    • Yarın bize geliyor musun?
    Cevabı göster

    B) Evet, yarın size geleceğim. — "Evet, yarın size geleceğim." cevabı soruya olumlu karşılık verir.