Saf madde karışım ayrımı Oyunu

Kazanım

Konu özeti

Saf maddeler, yapısında başka hiçbir madde bulundurmayan, tamamen tek cins maddeden oluşan yapılardır. Doğada saf olarak bulunan altın, gümüş, bakır gibi madenler ile şeker, tuz ve su saf maddelere örnek olarak verilebilir. Saf maddelerin belirli ve değişmez özellikleri vardır.

Karışımlar ise iki veya daha fazla maddenin, kendi özelliklerini kaybetmeden bir araya gelmesiyle oluşur. Salata, çorba, ayran, çay ve toprak birer karışımdır. Karışımları oluşturan maddeler birbirine karışmış olsa bile kimliklerini korurlar; bu nedenle karışımlar mıknatısla ayırma, süzme veya eleme gibi fiziksel yöntemlerle kolayca tekrar ayrıştırılabilirler.

Örnek soru ve çözümü

Öğrencilerin sık yaptığı hata

Öğrenciler genellikle 'karışım' dendiğinde sadece sıvıların birbirine karışmasını (örneğin ayran) düşünürler. Katıların oluşturduğu karışımları (kuruyemiş tabağı, salata) gözden kaçırabilirler; bunu gidermek için sınıf ortamında katı örnekler üzerinden gösterim yapın.

Akıllı tahtada nasıl oynatılır?

• Tahtada iki alan oluşturun: 'Saf Madde' ve 'Karışım'. Öğrencilerden seçtiğiniz örnekleri doğru alana yerleştirmelerini isteyin.
• Sınıfa gerçek örnekler (örneğin bir bardak su, bir avuç kuruyemiş) getirerek 'Bu saf mı, karışım mı?' sorusuyla tartışma başlatın.
• Yarışma formatı uygulayın; en hızlı ve doğru cevap veren öğrenciye 'Madde Uzmanı' unvanı vererek motivasyonu artırın.

Oyundaki sorular

1. Bir öğrenci, bir bardak suya bir kaşık şeker atıp karıştırdı. Bu olayla ilgili ne söylenebilir?
   • Şeker artık saf madde değildir.
   • Su artık saf madde değildir.
   • Bu işlem sonucunda yeni bir saf madde oluşmuştur.
   • Şeker ve su karışım oluşturmuştur.
   Cevabı göster

   D) Şeker ve su karışım oluşturmuştur. — Şeker ve suyun birleşimi fiziksel bir süreçtir ve bu bir karışım oluşturur.
2. İki veya daha fazla maddenin, kendi özelliklerini kaybetmeden bir araya gelmesiyle ne oluşur?
   • Saf madde
   • Madde yığını
   • Karışım
   • Element
   Cevabı göster

   C) Karışım — Maddelerin özelliklerini kaybetmeden bir araya gelmesi karışımı oluşturur.
3. Aşağıdakilerden hangisi saf bir maddedir?
   • Saf altın
   • Sebze çorbası
   • Meyve salatası
   • Ayran
   Cevabı göster

   A) Saf altın — Saf altın tek cins maddeden oluşur; diğerleri birden fazla maddenin karışımıdır.
4. Karışımlarla ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
   • Karışımı oluşturan maddeler özelliklerini kaybeder.
   • Karışımlar fiziksel yöntemlerle ayrıştırılabilir.
   • Karışımlar farklı oranlarda hazırlanabilir.
   • Karışımlar birden fazla maddeden oluşur.
   Cevabı göster

   A) Karışımı oluşturan maddeler özelliklerini kaybeder. — Karışımlarda maddeler kendi özelliklerini kaybetmezler, bu yüzden bu ifade yanlıştır.
5. Karışımların ayrıştırılması ile ilgili hangisi doğrudur?
   • Karışımlar kesinlikle ayrıştırılamaz.
   • Karışımlar asla tekrar eski haline dönmez.
   • Karışımı oluşturan maddeler özelliklerini korudukları için ayrıştırılabilirler.
   • Saf maddeler, karışımlardan daha kolay ayrıştırılır.
   Cevabı göster

   C) Karışımı oluşturan maddeler özelliklerini korudukları için ayrıştırılabilirler. — Karışımlardaki maddeler kimliklerini koruduğu için süzme, eleme gibi yöntemlerle ayrıştırılabilirler.
6. Aşağıdakilerden hangisi bir karışım örneği değildir?
   • Demir tozu
   • Salata
   • Çay
   • Ayran
   Cevabı göster

   A) Demir tozu — Demir tozu, tek başına saf bir maddedir.
7. Aşağıdakilerden hangisi saf madde değildir?
   • Bakır tel
   • Tuz
   • Şeker
   • Karışık salata
   Cevabı göster

   D) Karışık salata — Salata, içerisindeki malzemelerin bir araya gelmesiyle oluştuğu için karışımdır.
8. İçinde birden fazla maddenin karıştığı örnek aşağıdakilerden hangisidir?
   • Yemek tuzu
   • Saf su
   • Deniz suyu
   • Demir çubuk
   Cevabı göster

   C) Deniz suyu — Deniz suyu; su, tuz ve diğer minerallerin bir arada bulunduğu bir karışımdır.
9. Fındık, fıstık ve leblebi bir araya getirilerek bir karışım oluşturulmuştur. Bu karışımın temel özelliği nedir?
   • Maddeler kimyasal olarak değişmiştir.
   • Maddeler artık saf madde özelliğini tamamen yitirmiştir.
   • Yeni bir madde oluşmuştur.
   • Maddeler kendi tat ve şekillerini korumuştur.
   Cevabı göster

   D) Maddeler kendi tat ve şekillerini korumuştur. — Karışımlarda maddeler kendi özelliklerini koruduğu için her malzeme tadını ve şeklini muhafaza eder.
10. Aşağıdaki maddelerden hangisi saf madde özelliğine sahiptir?
    • Şerbet
    • Alüminyum folyo
    • Toprak
    • Türk kahvesi
    Cevabı göster

    B) Alüminyum folyo — Alüminyum, doğada tek cins atomlardan oluşan saf bir maddedir.
11. Saf maddelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
    • Karışım halindedirler.
    • Başka maddelerle birleşmemiş, tek cins maddelerdir.
    • Her zaman fiziksel yöntemlerle ayrıştırılabilirler.
    • İstediğimiz oranda karıştırılabilirler.
    Cevabı göster

    B) Başka maddelerle birleşmemiş, tek cins maddelerdir. — Saf maddeler, yapılarında tek cins madde barındıran ve başka maddelerle birleşmemiş yapılardır.
12. Aşağıdakilerden hangisi bir karışımdır?
    • Saf altın
    • Kuruyemiş tabağı
    • Demir parçası
    • Saf su
    Cevabı göster

    B) Kuruyemiş tabağı — Kuruyemiş tabağında fındık, fıstık gibi birden fazla madde özelliğini koruyarak bir arada bulunur.