Empati ve Başkalarının Hakkı Oyunu

Kazanım

Konu özeti

Adalet, sadece kurallara uymak değil, aynı zamanda başkalarının sahip olduğu haklara da değer vermektir. Başkalarının hakkını gözetmek; bir arkadaşımızın eşyasını izinsiz almamak, sözünü kesmemek, sırasını beklemek ve onun özeline saygı duymak anlamına gelir. Empati kurarak, "Bu davranış benim yapılsaydı ne hissederdim?" diye düşünmek, başkalarının hakkını anlamanın en iyi yoludur.

Okulda, oyunda veya sınıfta başkalarının haklarına saygı duymak, huzurlu bir ortam oluşturur. Kendi isteklerimiz kadar arkadaşlarımızın isteklerinin de önemli olduğunu kabul etmek, toplumsal yaşamın temel kuralıdır. Başkasının hakkını gözeten öğrenciler, çevresinde güven duyulan, nazik ve uyumlu bireyler olarak gelişirler. Bu tutum, paylaşımları daha anlamlı hale getirir.

Örnek soru ve çözümü

Öğrencilerin sık yaptığı hata

Öğrenciler, "arkadaşız, sorun olmaz" düşüncesiyle birbirlerinin eşyalarını sormadan alabilirler. Bu durumu, "Bizim evde herkesin eşyası ortak ama okulda kişisel sınırlar var" diyerek, eşya sahibinin iznini almanın nezaket kuralı olduğunu vurgulayarak düzeltebilirsiniz.

Akıllı tahtada nasıl oynatılır?

• Sessiz Empati: Öğrencilere bir olay anlatıp, "Eğer o kişi sen olsaydın ne hissederdin?" diye sorarak duygularını ifade etmelerini isteyin.
• İzin İste Kazan: Sınıf içi etkileşimlerde öğrencilerin birbirlerinden izin alarak eşya alışverişi yapmalarını oyun kuralı haline getirin.
• Senaryo Canlandırma: Haksızlık içeren kısa senaryoları dramatize ettirerek, doğru davranışın nasıl olması gerektiğini tartışın.

Oyundaki sorular

1. Başkasına ait olan bir eşyayı izinsiz almanın sonucu nedir?
   • Oyun daha eğlenceli olur.
   • Herkes seni över.
   • Hiçbir şey olmaz.
   • Arkadaşınla arandaki güven sarsılır.
   Cevabı göster

   D) Arkadaşınla arandaki güven sarsılır. — İzinsiz eşya almak arkadaşlık ilişkilerindeki güveni zedeler ve hak ihlalidir.
2. Grup oyununda bir arkadaşın kuralı yanlış anladı. Ne yapmalısın?
   • Kuralı ona nazikçe anlatmalısın.
   • Onunla dalga geçmelisin.
   • Oyun dışı bırakmalısın.
   • Kuralları değiştirip onu üzmelisin.
   Cevabı göster

   A) Kuralı ona nazikçe anlatmalısın. — Arkadaşına yardımcı olmak ve doğruyu göstermek, grup içi hakları korur.
3. Bir arkadaşın teneffüste seninle oyun oynamak istemediğini söyledi. Ne yapmalısın?
   • Kararına saygı duymalısın.
   • Oyun oynamaya zorlamalısın.
   • Ona küsmelisin.
   • Onu şikayet etmelisin.
   Cevabı göster

   A) Kararına saygı duymalısın. — Başkalarının tercihlerine ve sınırlarına saygı duymak, hak gözetmenin temelidir.
4. Oyun oynarken arkadaşın yorulduğunu söyledi. Ne yapmalısın?
   • Dinlenmesi için oyuna ara vermelisin.
   • Oyun oynamasını yasaklamalısın.
   • Başka arkadaşla oynamaya başlamalısın.
   • Oyuna devam etmesini zorlamalısın.
   Cevabı göster

   A) Dinlenmesi için oyuna ara vermelisin. — Arkadaşının fiziksel durumuna saygı duymak, oyun arkadaşlığının gereğidir.
5. Sınıf arkadaşının masasında duran kalemini kullanman gerektiğinde ne yapmalısın?
   • Hemen alıp kullanmalısın.
   • Arkadaşından izin istemelisin.
   • Kullanıp yerine bırakmalısın.
   • Kalemi gizlice almalısın.
   Cevabı göster

   B) Arkadaşından izin istemelisin. — Başkasına ait bir eşyayı kullanmadan önce izin istemek, o kişinin hakkına saygı göstermektir.
6. Bir arkadaşın kütüphanede kitap seçiyor. Sen de aynı kitabı istiyorsun. Ne yapmalısın?
   • Kitabı ondan önce kapmalısın.
   • Öğretmene şikayet edip kitabı almalısın.
   • Sıranı bekleyip o bitirince almalısın.
   • Kitabı parçalayıp paylaşmalısın.
   Cevabı göster

   C) Sıranı bekleyip o bitirince almalısın. — Kamu malı veya ortak kaynak kullanımında sıra beklemek temel haktır.
7. Bir arkadaşın, başka bir arkadaşının arkasından kötü konuştuğunu duydun. Ne yapmalısın?
   • Sen de ona katılıp konuşmalısın.
   • Arkadaşına bu davranışının yanlış olduğunu söylemelisin.
   • Duymazdan gelip gitmelisin.
   • Bu konuşmayı herkese anlatmalısın.
   Cevabı göster

   B) Arkadaşına bu davranışının yanlış olduğunu söylemelisin. — Doğru olan, haksızlığı veya yanlışı nezaketle uyarmak ve savunmaktır.
8. Sınıf arkadaşın tahtayı siliyor, sen de silmek istiyorsun. Ne yapmalısın?
   • Daha hızlı silip onu kenara itmelisin.
   • Onun silmesi bitince sıranı beklemelisin.
   • Elinden silgiyi almalısın.
   • Kızıp sıraya oturmalısın.
   Cevabı göster

   B) Onun silmesi bitince sıranı beklemelisin. — Sıra beklemek ve başkasının başladığı işe müdahale etmemek bir haktır.
9. Arkadaşın sana bir sırrını anlattı. Ne yapmalısın?
   • Sadece en yakın arkadaşına söylemelisin.
   • Herkesle paylaşmalısın.
   • Sırrı kullanarak onu tehdit etmelisin.
   • Sırrı kimseye söylemeden saklamalısın.
   Cevabı göster

   D) Sırrı kimseye söylemeden saklamalısın. — Sırrı saklamak, arkadaşının güvenini ve özelini korumaktır.
10. Bir arkadaşın sınıf içinde ağlıyor. Ne yapmalısın?
    • Öğretmene onu şikayet etmelisin.
    • Ağladığı için onunla alay etmelisin.
    • Neden ağladığını sorup ona destek olmalısın.
    • Görmezden gelip oyununa devam etmelisin.
    Cevabı göster

    C) Neden ağladığını sorup ona destek olmalısın. — Yardıma ihtiyacı olan arkadaşına destek olmak, onun duygusal hakkını gözetmektir.
11. Bir arkadaşın konuşurken sen ne zaman söz almalısın?
    • Hemen söze girmelisin.
    • Öğretmen seni uyardığında.
    • Konuşması tamamen bittiğinde.
    • Senin canın istediğinde.
    Cevabı göster

    C) Konuşması tamamen bittiğinde. — Arkadaşımızın sözünü kesmeyiz; konuşması bitince söz alırız.
12. Arkadaşın oyun kaybedince ağlamaya başladı. Başkalarının duygularını gözetmek adına ne yapmalısın?
    • Oyunu onun için hileyle kazandırmalısın.
    • Kazandığın için onunla dalga geçmelisin.
    • Onu oyundan atmalısın.
    • Ona empati gösterip oyunun eğlence olduğunu hatırlatmalısın.
    Cevabı göster

    D) Ona empati gösterip oyunun eğlence olduğunu hatırlatmalısın. — Empati kurarak arkadaşının üzüntüsünü anlamak ve onu teselli etmek en adil davranıştır.