Metnin konusunu belirleme Oyunu

Kazanım

Konu özeti

Bir metni dikkatle dinlerken en önemli aşama, anlatılan olayın veya durumun ne ile ilgili olduğunu anlamaktır. "Bu metin kimden veya neyden bahsediyor?" sorusu, konuyu bulmamızda bize yol gösterir. Konu, metnin merkezindeki temel fikirdir ve tüm cümleler bu ana fikre hizmet eder. Metni dinlerken her cümleyi değil, metnin bütününde nelerden bahsedildiğini düşünmeliyiz.

Metnin konusunu bulmak için anahtar kelimelere odaklanmalıyız. Anlatılan kahramanlar, yaşanan mekânlar veya gerçekleşen olaylar bize güçlü ipuçları verir. Konu, genellikle metnin bütününde işlenen "kim" ve "ne" sorularının ortak yanıtıdır. Ayrıca, metnin başlığı bize çoğunlukla konunun ne olduğunu doğrudan fısıldar. Bir metnin konusunu tam olarak kavrayan öğrenci, o metni çok daha iyi anlar, hatırlar ve başkalarına anlatabilir.

Örnek soru ve çözümü

Öğrencilerin sık yaptığı hata

Öğrenciler metnin başlığını veya metinde geçen tek bir ayrıntı cümlesini 'konu' sanabilirler. Oysa konu, metnin tamamını kapsayan genel bir ifadedir; bunu düzeltmek için 'Metin aslında genel olarak neyi anlatıyor?' sorusunu sormalarını hatırlatın.

Akıllı tahtada nasıl oynatılır?

• Her kısa metin dinletisinden sonra öğrencilere 'Bu hikâye kimin hakkında?' diye sorarak konuyu bulmalarını teşvik edin.
• Yanlış cevap veren öğrencilere, metindeki anahtar sözcükleri tekrar hatırlatarak metnin bütününe odaklanmalarını sağlayın.
• Doğru cevap veren öğrencileri tebrik ederek, seçtikleri cevabı neden doğru bulduklarını arkadaşlarına açıklamalarını isteyin.

Oyundaki doğru-yanlış ifadeleri

1. Metnin konusu her zaman metnin en son kelimesidir.
   Cevabı göster

   Yanlış — Konu, metnin son kelimesi değil, metnin tamamının anlattığı olaydır.
2. Okuduğumuz veya dinlediğimiz bir metin, bir kedinin hayatını anlatıyorsa konu o kedidir.
   Cevabı göster

   Doğru — Metin bir kediden bahsediyorsa konu odur.
3. Metnin konusu, metinde anlatılanların temel fikridir.
   Cevabı göster

   Doğru — Metnin konusu metnin merkezindeki ana fikirdir.
4. Metnin konusunu bulmak için sadece ilk cümlesini okumak yeterlidir.
   Cevabı göster

   Yanlış — Konuyu anlamak için metnin tamamını dinlemek gerekir.
5. Dinlediğimiz metinlerde konuyu bulmaya gerek yoktur, sadece kelimeleri duymamız yeterlidir.
   Cevabı göster

   Yanlış — Dinleme yaparken konuyu anlamak, metni kavramanın temelidir.
6. 'Okulumuzun bahçesi çok temiz ve çiçeklerle dolu.' cümlesinin konusu okulun bahçesidir.
   Cevabı göster

   Doğru — Cümle doğrudan okulun bahçesinden bahsetmektedir.
7. Metnin konusunu bulmak için kendimize 'Bu metin neyi anlatıyor?' diye sorarız.
   Cevabı göster

   Doğru — Bu soru, konuyu bulmamızı sağlayan en önemli sorudur.
8. Bir metnin başlığı, metnin konusuyla asla ilgili olamaz.
   Cevabı göster

   Yanlış — Başlık, genellikle metnin konusunu bize en kısa yoldan anlatır.
9. Bir metnin içinde geçen her cümle, metnin konusudur.
   Cevabı göster

   Yanlış — Konu, tek bir cümle değil, metnin genelini kapsayan bir yargıdır.
10. Bir metnin konusu, metnin bütününü ilgilendiren ana fikirdir.
    Cevabı göster

    Doğru — Konu, metni bir arada tutan ana düşüncedir.
11. Bir metin uzunsa, o metnin bir konusu yoktur.
    Cevabı göster

    Yanlış — Metnin uzunluğu ne olursa olsun, her metnin mutlaka bir konusu vardır.
12. Hikâyede sadece bir karakterin yaptığı işlerden bahsediliyorsa konu o karakterdir.
    Cevabı göster

    Doğru — Karakter odaklı metinlerde konu, karakterin yaşadıklarıdır.